Heb jij vitamine- en/of mineralentekorten?
Doe de voedingstest en ontdek binnen 5 minuten of je tekort hebt »
Kranten koppen dood door vitaminepillen
“Vitaminepillen kunnen dood oudere vrouwen versnellen” kopte Trouw en de Volkskrant medio oktober 2011. Het slecht nieuws bericht, waarvan de bron in Amerika is gelegen, werd snel door diverse media overgenomen en verspreid. Met de nadruk op ‘overgenomen’, omdat een kritische journalistieke noot vaak onbreekt.
Kranten willen door sensationele koppen vooral je aandacht trekken. Wanneer je vervolgens dan het hele artikel gaat lezen kom je tot de conclusie dat het allemaal wel meevalt. Veel mensen scannen echter en lezen alleen de koppen. Een kop zou dus eigenlijk de lading moeten dekken, maar ze zitten er naast.
Overigens speelt dit ook buiten Nederland. Zie hier nog een paar voorbeelden van eenzijdige berichtgeving (en waarom het eenzijdig is lees je straks):
- “Vitamins may increase death risk in older women” – USA Today
- “Some common vitamin supplements could increase death risk” – MSNBC
- “Vitamins do more harm than good, new suggest says” – News.com.au
- “We’ve Been Wasting a Ton of Money on Vitamins and Dietary Supplements” – TIME
Vanwaar deze ophef over de gevaren van supplementen?
Het Amerikaanse onderzoek [1] vroeg 38.772 vrouwen, met een gemiddelde leeftijd (bij aanvang van de studie) van 62 jaar, naar hun gebruik van vitaminesupplementen. Dat werd 3 keer gedaan, in 1986, 1997 en in 2004. 85% Van de vrouwen liet weten dat ze (op enig moment) supplementen gebruikte.
IJzersupplementen lieten de sterkste correlatie zien tussen inname en overlijden. Maar calciumsupplementen (net als suppletie met vitamine B complex, vitamine C, D en E) verlaagden juist het risico op (vroegtijdig) overlijden.
“Als het om vitamines gaat kun je er niet genoeg van binnen krijgen, zo lijkt vaak het motto. Maar onderzoekers waarschuwen nu dat er een verband bestaat tussen overmatig vitaminegebruik en een hoger sterftecijfer onder oudere vrouwen.”
- Uit de Volkskrant, 11 oktober 2011.
“Bjelakovic en Gluud schrijven in een begeleidend commentaar dat de studie goed is opgezet en uitgevoerd en dat het wellicht tijd is om het paradigma ‘hoe meer, hoe beter‘ los te laten.”
- Uit Medisch Contact, 11 oktober 2011.
De hierboven genoemde visie ‘hoe meer, hoe beter’ geldt niet voor vitamines en is ook nooit geldig geweest… en al helemaal niet voor ijzer. Niets nieuws onder de zon dus.
Teveel is niet goed en dat wisten we al lang!
Een basiswet uit de gezondsleer komt van Paracelcus. Hij vertelt dat niet de stof bepaalt of die giftig is, maar de dosis. Zo is alles in potentie slecht voor je. Ja, ook water. Teveel water in een te korte tijd drinken leidt tot de dood. Is water dan slecht voor je? Nee, we hebben water nodig want ook zonder water ga je dood. Het gaat dus om de optimale dosis en gelukkig hebben we altijd wat speling. De hoeveelheid speling en de optimale dosis verschilt wel per stof. En van sommige stoffen kun je maar beter helemaal niets binnenkrijgen (optimale dosis = 0).
Bij vitaminen kennen we ook een optimale dosis [2], al verschilt die per individu. Te weinig levert gezondheidsproblemen op en teveel ook. De conclusie die de Volkskrant al in de eerste alinea van haar artikel benadrukt is dus een onzinnige. Zonde van het dure onderzoeksgeld zou ik zeggen als de enige uitkomst was dat overmatig vitaminegebruik niet goed voor je is.
Welke supplementen leveren extra risico op?
Het risico van een teveel is het grootst bij de vitaminen die niet in water oplosbaar zijn. Daarvan kun je een teveel niet gewoon uitplassen. Dat zijn vitamine A, vitamine D, vitamine E, vitamine F en vitamine K (ofwel onthoud “ADEFK”). Maar wees niet bang voor ze, want je hebt ze echt nodig! Overigens betekent dit ook dat je vet nodig hebt. Deze vitaminen zijn oplosbaar in vet. Heb je vettekort, dan krijg je ook een tekort aan deze vet oplosbare vitaminen.
Mineralen zoals ijzer kunnen stapelen in je lichaam. Met ‘stapelen’ bedoelen we ‘ophopen’, want ook ijzer plas je niet uit als je er teveel van hebt. IJzersupplementen of ‘staalpillen’ moet je dan ook alleen slikken op doktersvoorschrift en na een bloedtest. Het Amerikaanse onderzoek bracht ook dit reeds bekende feit aan het licht: dat het lukraak slikken van ijzersupplementen niet goed voor je is. De relatie tussen ijzersuppletie en mortaliteit (overlijden) was ook het sterkst voor dit mineraal.
Overigens kennen ook de wateroplosbare vitaminen, die je uitplast, een optimale dosis. Denk dus nooit: “Meer is beter en een teveel plas ik toch wel uit.” Houd je aan de richtlijnen. Eten varieer je zodat je nooit teveel van een bepaalde stof binnenkrijgt en als je supplementen gebruikt volg je de aanwijzingen.
Niet slikken dus die vitaminepillen, of wel?
In theorie heb je geen vitaminesupplementen nodig. Je hebt immers goede voedingsgewoontes en eet elke dag volgens de Schijf van Vijf. Je let zorgvuldig op wat je koopt, en waar, en hoe je het bereidt. En dat elke dag! Natuurlijk bouw je ook genoeg variatie in.
Op de dagen dat je dat niet redt, en je bent niet de enige hoor, neem je een aanvulling. Weet ook dat volgens Geigy (een farmaceutisch bedrijf) de hoeveelheid vitaminen en mineralen in ons voedsel de afgelopen jaren is gedaald [3].
Áls je vitaminesupplementen gaat slikken, zorg dan wel dat je de juiste keuze maakt en kiest voor kwaliteit. En weet… meer is niet beter. Vitaminesupplementen kunnen een gezonde voeding nooit vervangen, maar helpen je om niet optimale voedingsgewoontes te compenseren.
En tot slot, er schort nogal wat aan dit onderzoek.
Waarom de krantenkoppen ernaast zitten
De genoemde publicatie trekt veel kritiek en dat is niet zo gek gezien de opzet, de uitvoering en de rapportage erover.
Er spelen teveel variabelen waar niet naar wordt gekeken.
Wanneer je een relatie wilt onderzoeken c.q. aantonen tussen 2 variabelen (hier ‘het slikken van vitaminesupplementen’ en ‘vroegtijdig overlijden’) met als hypothese ‘Het slikken van vitaminesupplementen draagt bij aan vroegtijdig overlijden’, dan moet je factoren die ook van invloed zijn op overlijden uitsluiten. Dat doe je door groepen te vergelijken die exact hetzelfde zijn (dezelfde gezondheidstoestand, zelfde woonomgeving, zelfde leeftijd, zelfde drink- en rookgewoonten etc) en maar verschillen op 1 punt, te weten de ene groep slikt wel extra vitaminen en de andere niet. Bovendien moet je dan de groep eenzelfde (multi)vitaminepreparaat geven, zodat je dan daarover een uitspraak kunt doen.
Er werd slechts 3 keer aan de vrouwen gevraagd – in 18 jaar tijd – of en wat ze aan vitaminen slikten. Inzage in hun gebruik is door zelfrapportage (via een schriftelijke vragenlijst) niet 100% betrouwbaar en niet erg verfijnd gezien de tussenpozen. Naar hun voedingsgewoontes werd slechts 1 keer (!) gevraagd; alleen in 1986. De onderzoekers konden dus onmogelijk een beeld hebben over hoeveel vitamines deze vrouwen nu werkelijk binnenkregen. Hoe vaak ze die innamen en wat de kwaliteit ervan was.
Eenzijdige berichtgeving!! Een teveel aan ijzer is niet goed en dat wordt uitgemeten. Een teveel aan multivitaminen is natuurlijk ook niet en dat wordt ook genoemd (2,4% toename in mortaliteit). In de openbare samenvatting van de publicatie wordt verder alleen vermeldt dat calciumsuppletie goed is (i.e. de mortaliteit verlaagd). Dat suppletie met vitamine B complex, vitamine C, vitamine D en vitamine E dat ook doen wordt echter niet genoemd in de samenvatting, terwijl dit wel uit het onderzoek bleek [4a].
Een verband duidt niet altijd op een oorzakelijke relatie. Leken denken misschien snel ‘Waar rook is, is vuur’, maar om een wetenschappelijk – causaal – verband aan te tonen, of op zijn minst te suggereren, is een onderbouwing nodig. Grote gezinnen vind je misschien wel meer op het platte land, dan in de stad waar minder ooievaars wonen, maar dat betekent nog niet dat de ooievaar zorgt voor kinderen. Ook vind je doorgaans veel meer brandweermannen op plaatsen waar een vuur brandt, maar dat wil niet zeggen dat er vuur ontstaat door die brandweermannen. Etc.
Volgens Ortho Institute, het eerste orthomoleculaire kenniscentrum van Nederland, kun je ook je vraagtekens plaatsen bij de objectiviteit van het tijdschrift Archives of Internal Medicin waarin het onderzoek werd gepubliceerd. Zij zeggen hierover: “Het tijdschrift geeft de Servische professor Goran Bjelakovic en zijn Deens collega Christian Gluud de gelegenheid een gastcommentaar te schrijven. Dit is opmerkelijk omdat deze onderzoekers destijds door collega-wetenschappers zijn gediskwalificeerd vanwege methodologisch ondeugdelijke onderzoeken die ze hadden gepubliceerd.” [4].
Luister ook hieronder naar Dr. David Brownstein MD over de kwaliteit van dit onderzoek.
Interview van Mike Adams met Dr. David Brownstein
Waarom vitaminen je niet de dood in leiden, alhoewel de media zeggen van wel (start rond minuut 4:15, interview start rond minuut 6:00) [5].
Heb jij vitamine- en/of mineralentekorten?
Doe de voedingstest en ontdek binnen 5 minuten of je tekort hebt »
Referenties
[1] Dietary Supplements and Mortality Rate in Older Women, The Iowa Women’s Health Study, “less is more”, Jaakko Mursu et al, Arch Intern Med. 2011; 171(18): 1625-1633.
[2] Voedingscentrum over de aanbevelingen door De Gezondheidsraad t.a.v. vitamines en mineralen.
[3] Voedingswaarden qua vitaminen en mineralen in groenten en fruit in 1985, 1996 en 2002 (pdf). Geigy, Levensmiddelenlaboratorium Karlsruhe/Sanatorium Oberthal, Zwitserland.
[4] Reactie op nieuws: voedingssupplementen en sterfte oudere vrouwen (2)
[5] Women’s multivitamin study seriously flawed, as usual. Mike Adams, the Health Ranger, Editor of NaturalNews.com.
Eet jij elke dag volgens de Schijf van Vijf?
Door bewerking van de moderne voedingsindustrie gaan voedingsstoffen in wisselende mate verloren. Hierdoor kunnen er tekorten ontstaan aan belangrijke voedingsstoffen.
Lees dit boek om er meer over vitaminen te weten én ontdek ook hoe het er bij jou voorstaat.
