085.130.4226

Hoe mitochondriën bepalend zijn voor ziekte en gezondheid

door 4 jan 2020Nieuws

Je bent zo gezond als je mitochondriën

Mitochondriën worden altijd de energiefabrieken van de cel genoemd. Dat zijn ze ook en dat maakt ze enorm belangrijk. Zonder energie kan geen enkele cel functioneren, dus zieke mitochondriën betekent zieke cellen, uiteindelijk zieke organen en een ziek mens.

Maar… mitochondriën zijn zelfs nog meer dan die onmisbare energiefabrieken.

Het zijn celorganellen die op allerlei manieren binnen de cel communiceren en een dwingende invloed uitoefenen op het functioneren van de cel en daarmee zelfs over het lot van de cel beslissen.

Hoe ver de invloed van deze ‘energiefabrieken’ strekt blijkt wel weer uit het prachtige artikel van Navdeep Chandel en Inmaculada Martínez-Reyes, dat gisteren werd gepubliceerd in het wetenschappelijk tijdschrift ‘Nature Communications’.

Hieronder lees je er meer over en vind je de link naar het volledige review. Het is geen toegankelijke materie als je de achtergrondkennis mist; belangrijker is dat je de conclusie kent.

Wat zijn mitochondriën?

Mitochondriën zijn minuscuul kleine organellen en voorzien bijna elke cel van ons lichaam van energie. Zij zetten voedingsstoffen in combinatie met zuurstof om in ATP en CO2. ATP levert energie aan alle lichaamsprocessen.

Goede gezondheid vereist gezonde mitochondriën en daar heb je meer invloed op dan je misschien denkt.

“We hope to see more of the recent findings of TCA cycle signaling effects being translated into the clinic.”

“Mitochondria are signaling organelles that regulate a wide variety of cellular functions and can dictate cell fate. Multiple mechanisms contribute to communicate mitochondrial fitness to the rest of the cell. Recent evidence confers a new role for TCA cycle intermediates, generally thought to be important for biosynthetic purposes, as signaling molecules with functions controlling chromatin modifications, DNA methylation, the hypoxic response, and immunity.”

– Bron: Navdeep Chandel in Nature Communications

Wil je werken aan meer energie, een helder hoofd en een gezond lichaam? Meld je aan voor een kennismaking.

Vijf communicatieroutes van mitochondriën

  1. Het vrijkomen van cytochroom c uit de mitochondriën induceert apoptosis (geprogrammeerde celdood).
  2. Activatie van AMP-activated protein kinase (AMPK) reguleert het splitsen (fission) dan wel samensmelten (fusion) van mitochondriën. Grotere mitochondriën is gunstig voor je energie.
  3. Het vrijkomen van mitochondriaal DNA (mtDNA) is een alarmsignaal. Wat mitochondriën onderscheid van de andere organellen in een cel is dat het zijn eigen DNA heeft; of misschien beter gezegd ‘haar eigen DNA’ want je erft het mitochondriaal van je moeder. Wanneer dit mtDNA op een plaats zit waar het niet thuishoort roept dat een reactie van het immuunsyteem af.
  4. Productie van reactive oxygen species (ROS deeltjes) activeert transcriptiefactoren. Lang werd gedacht dat deze deeltjes alleen maar slecht waren, maar ze vervullen een belangrijke communicatieroute om bijvoorbeeld te zorgen voor het trainingseffect na sporten. Zoals altijd geldt: een teveel is niet goed. En een te weinig ook niet. Ga ze dus niet afvangen met een overmaat vitamine C na het sporten, want daarmee doe je je training teniet.
  5. De metabolieten uit de citroenzuurcyclus (ook wel Krebscyclus of TCA-cyclus genoemd) hebben elk een eigen rol en reguleren onder meer chromatine modificaties, DNA methylatie, thermogenese, post-transcriptionele veranderingen aan eiwitten waardoor hun functie verandert én ze communiceren naar het immuunsysteem.

Mitochondriën 'praten'

Mitochondriën hebben verschillende strategieën ontwikkeld om signalen uit de omgeving op te pakken en hun conditie te communiceren naar de rest van de cel om cellulaire homeostase te behouden.

De citroenzuurcyclus 'praat'

Ook de citroenzuurcyclus is er niet alleen om uiteindelijk ATP (je ‘energiemolecuul’) te maken. De stoffen in elke tussenstap hebben belangrijke signaalfuncties in gezondheid en ziekte.

Kortom, wil je energiek en gezond zijn dan kun je maar beter zorgen dat je gezonde mitochondriën hebt. Wil je weten hoe je daarvoor kunt zorgen en ben je bereid om dingen te veranderen zodat je een andere uitkomst krijgt? Meld je dan aan voor een gratis kennismakingsgesprek.
Referenties
Martínez-Reyes, I., Chandel, N.S. Mitochondrial TCA cycle metabolites control physiology and disease. Nat Commun 11, 102 (2020) doi:10.1038/s41467-019-13668-3 gepubliceerd onder een Creative Commons Attribution 4.0 International Licence. De illustraties zijn gemaakt door Jacqueline Schaffer.

Te weinig energie om te doen wat je wilt?

Share This